Monday, March 19, 2007

ကြ်န္ေတာ္ဖတ္ရေသာ Game Theory (၉)

Thinking Strategically (The Competitive Edge in Business, Politics and Everday Life) By Avinash Dixit And Barry J. Nalebuff

ေတြးျခင္းမဟာဗ်ဴဟာမ်ား (၁) - ေက်ာ္ေဇာခိုင္ (စံပယ္ျဖဴမဂၢဇင္း အမွတ္ ၆ ၊ ေအာက္တိုဘာ ၊ ၂၀၀၆)

ပံုျပင္ (၉) ေလာင္းကစား

၀တၳဳတစ္ပုဒ္ထဲမွာ ေလာင္းကစားသမား သားကုိ အေဖက ဆံုးမအၾကံေပးတဲ့ စကားေလးနဲ႕ ဒီပံုျပင္ေလးကို စ ၾကရေအာင္။ "ဒီမွာ ငါ့သား၊ တစ္ေန႕ မင္း ခရီးသြားတုန္း လူတစ္ေယာက္နဲ႕ ေတြ႕မယ္။ သူ႕လက္ထဲမွာ ပါကင္ေတာင္မဖြင့္ရေသးတဲ့ ဖဲထုပ္ တစ္ထုပ္ပါလာမယ္။ သူက မင္းကုိ ဖဲထုပ္ထဲက ဂ်ိဳကာဟာ အျပင္ကို ခုန္ထြက္လာျပီး မင္းနားထဲ အခ်ိဳရည္ ညွစ္ထည့္သြားမယ္လို႕ ဆုိလာလည္း သြားမေလာင္းေလနဲ႕ ငါ့သား" တဲ့။ "ဖဲထုပ္ထဲက ဂ်ိဳကာခ်ပ္ဟာ တစ္နည္းနည္းနဲ႕ အျပင္ကို ထြက္လာျပီး မင္းနားထဲ အခ်ိဳရည္ တခ်ိဳ႕စို႕သြားတာ ေတြ႕ရလိမ့္မယ္" လို႕ ဆက္ေျပာတယ္။ ဒီဥပမာဟာ နည္းနည္းေတာ့ အစြန္းေရာက္ေနႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုပဲြမ်ိဳးဟာ ေ႐ွ႕မွာ ေျပာခဲ့သလို သုညအၾကြင္းပဲြပါ။ ကိုယ္႐ႈံးမွ သူကႏုိင္မွာမို ဒီလိုဂိမ္းမ်ိဳးကို ဘာမွန္းမသိဘဲ ရမ္းမလုပ္ဖို႕ သတိၾကီးၾကီးနဲ႕ ကစားရမယ္လို႕ သတိေပးတဲ့ သေဘာပါ။

တကယ္လို႕မ်ား တစ္စံုတစ္ေယာက္က ခင္ဗ်ားကို ဒီသေဘာမ်ိဳးမ်ိဳးဆန္ဆန္ အေရာင္းအ၀ယ္(သို႕) အေလာင္းအစားတစ္ခုခု ကမ္းလွမ္းလာခဲ့ရင္ သတိထားပါ။ ဒီေနရာမွာ မဟာဗ်ဴဟာက်တဲ့ အျမင္ဟာ ဘာလဲဆိုေတာ့ တစ္ဘက္ရဲ႕ ကမ္းလွမ္းခ်က္ အျပဳအမူေတြထဲမွာ သူသိထားတဲ့ သတင္းတစ္ခုခု (ကုိယ့္အတြက္ အသံုး၀င္မယ့္) သတင္းတစ္ခုခု႐ွိေနတတ္တယ္ ဆိုတာပါ။ ဒီသတင္းကို ႏႈိက္ထုတ္ျပီး ခင္ဗ်ားရဲ႕ ကုိယ္ပိုင္႐ွိျပီး သတင္းအခ်က္အလက္နဲ႕ ေပါင္းစပ္ျပီး တံု႕ျပန္ႏိုင္ဖို႕ပါ။

ဥပမာဗ်ာ၊ လူတစ္ေယာက္ဟာ ဒီညေနကန္မယ့္ ေဘာလံုးပဲြတစ္ပဲြမွာ A အသင္းအႏုိင္ရမယ္ဆိုတာကို တစ္နည္းနည္းနဲ႕ သိထားျပီဆိုပါေတာ့။ သူက ခင္ဗ်ားနဲ႕ အပ်င္းေျပ အေလာင္းအစားေလးတစ္ခု လုပ္ခ်င္ပါတယ္လို႕ ဆိုလာျပီ။ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်႐ွိတဲ့ ေမးခြန္းေတြထဲက ပံုစံ (၂) မ်ိဳး ကို ဆဲြထုတ္ၾကည့္ရေအာင္။

ပံုစံ (၁) ကဲ . . . ညေန ေဘာလံုးပဲြ ဘယ္ဘက္က ေနမလဲ။
ပံုစံ (၂) ဒီအတိုင္းၾကီး ထိုင္ၾကည့္ရမွာ ပ်င္းစရာၾကီးဗ်ာ။ ကဲ . . . က်ဳပ္ A က ေနမယ္။ ခင္ဗ်ား B ကေန ဘယ္ေလာက္ထြက္မလဲ။

ဒုတိယပံုစံ ကမ္းလွမ္းခ်က္ဟာ သူက ခင္ဗ်ားကို အပိုင္ခ်ည္ဖို႕ စၾကိဳးစားေနတာ ထင္႐ွားပါတယ္။ ပထမပံုစံမွာေတာ့ ခင္ဗ်ားက ဘက္တစ္ဘက္ကို ေ႐ြးခြင့္႐ွိေနပါေသးတယ္။ (သို႕ေသာ္ ကၽြန္ေတာ့္သေဘာအရဆိုရင္ သူကခင္ဗ်ားကို တျခား ဆဲြေဆာင္မႈ ေတြနဲ႕ B ဘက္ကို ေရာက္သြားေအာင္ ပို႕ႏိုင္ပါေသးတယ္။)

စေတာ့ေစ်းကြက္မွာ ၀ယ္လိုသူရဲ႕ အျမင့္ဆံုးကမ္းလွမ္းေစ်းနဲ႕ ေရာင္းခ်သူရဲ႕ အနိမ့္ဆံုးေခၚေစ်းႏွစ္ခုၾကားက ကြာဟခ်က္ကို Bid-Ask Spread လို႕ ေခၚပါတယ္။ ဒီကြာဟခ်က္ဟာ ေန႕ခ်င္းစေတာ့ကစားသူေတြအတြက္ေတာ့ အသက္ပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ဆီက တခ်ိဳ႕ေစ်းကြက္ေတြမွာ ခင္ဗ်ားက အ၀ယ္ဘက္ကလား၊ အေရာင္းဘက္ကလားလို႕ ဒိုင္ေတြက ေမးၾက တာဟာ ဒီ "၀ယ္-ေရာင္း အဟ"ကို စားခ်င္လို႕ဆိုတာ ထင္႐ွားပါတယ္။ ခင္ဗ်ားကလည္း ႐ိွသမွ် ဒုိင္ေတြပတ္စံုစမ္းျပီးမွ အျမင့္ဆံုး ရမယ့္ေစ်း (အေရာင္းျဖစ္ခဲ့ရင္) ကိုပဲ ေ႐ြးမွာပဲ မို႕လား။