Friday, March 9, 2007

ကြ်န္ေတာ္ဖတ္ရေသာ Game Theory (၃)

Thinking Strategically (The Competitive Edge in Business, Politics and Everday Life) By Avinash Dixit And Barry J. Nalebuff

ေတြးျခင္းမဟာဗ်ဴဟာမ်ား (၁) - ေက်ာ္ေဇာခိုင္ (စံပယ္ျဖဴမဂၢဇင္း အမွတ္ ၆ ၊ ေအာက္တိုဘာ ၊ ၂၀၀၆)

ပံုျပင္ (၃) ေျဖာင့္ခ်က္

တစ္ေန႕မွာ သံစံုတီး၀ိုင္းတစ္ခုရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ဟာ ပဲြတစ္ပဲြအတြက္ ရထားနဲ႕ ခရီးသြားေနတုန္း အဲဒီညအတြက္ ဂီတသေကၤတ ေတြကို ထုတ္ၾကည့္မိတယ္။ တစ္တဲြထဲပါလာတဲ့ ေကဂ်ီဘီအရာ႐ိွ (၂)ေယာက္ဟာ သူၾကည့္ေနတာေတြကို လိွ်ဳ႕၀ွက္အမွတ္အသား ေတြလို႕ ယူဆျပီး စပိုင္အျဖစ္ ဖမ္းလိုက္ပါေလေရာဗ်ာ။ တီး၀ိုင္းေခါင္းေဆာင္က ဒါဟာ ခ်ိဳက္ေကာ့စကီးရဲ႕ တေယာသံဆန္း တီးကြက္ပါလို႕ ဆိုေပမယ့္ မရဘူးခင္ဗ်။ ႏွစ္ရက္ေျမာက္ေန႕ေရာက္ေတာ့ ေကဂ်ီဘီတစ္ေယာက္ေရာက္လာျပီး တီး၀ိုင္းဆရာကို ေျပာတယ္။ မင္းသူငယ္ခ်င္း ခ်ိဳက္ေကာ့စကီးကို ငါတို႕မိျပီ။ သူက အားလံုးထြက္ဆုိတယ္။ မင္းေျဖာင့္ခ်က္ေပးေတာ့တဲ့။.........

ေကဂ်ီဘီဟာ တကယ္ပဲ အျပစ္မဲ့တဲ့ တစ္ျခားတစ္ေယာက္ကို မိထားျပီဆိုပါေတာ့။ ဒီ ၂ ေယာက္စလံုးဟာ အျပစ္႐ွိေၾကာင္း ၀န္ခံရင္ ၁၀ ႏွစ္စီ ေထာင္က်မယ္။ တစ္ေယာက္က ၀န္ခံျပီး ေနာက္တစ္ေယာက္က ဘူးခံရင္ ေျဖာင့္ခ်က္ေပးသူက တစ္ႏွစ္ (အစိုးရသက္ေသသေဘာမ်ိဳးနဲ႕) ဘူးခံသူက (၂၅) ႏွစ္ ၊ ႏွစ္ေယာက္စလံုးက ဘာတစ္ခြန္းမွ မထြက္ဘူးဆိုရင္ ၃ ႏွစ္စီ က်မယ္လို႕ဆိုပါစို႕။ ခင္ဗ်ားသာ တီး၀ိုင္းေခါင္းေဆာင္ ဒါဇင္စကီးလို ဆဲလ္ေလးတစ္ခုထဲမွာ ေလာေလာဆယ္ပိတ္ခံထားရရင္ ဘာလုပ္မလဲ။ ဒါဟာ ဂိမ္းသီအိုရီရဲ႕ နာမည္ေက်ာ္ "အက်ဥ္းသား အက်ဥ္းအက်ပ္" (Prisoner's Dilemma) ပါ။

ဒီေနရာမွာ အဓိကက်တာက သူတို႕ႏွစ္ဦးမ်က္ႏွာ စံုညီေဆြးေႏြးအေျဖ႐ွာခြင့္ မရတာပါပဲ။ မ်က္ကြယ္မွာ တစ္ေယာက္က အျခားတစ္ေယာက္ကို ၂ ေပါက္ ၁ ေပါက္ ႐ိုက္ဖို႕ ၾကိဳးစားေနမယ္ဆိုရင္ ႏွစ္ေယာက္စလံုး ၁၀ ႏွစ္တန္းေနတာေပါ့ဗ်ာ။ ႏိုင္ငံေတြ၊ အဖဲြ႕အစည္းေတြ၊ လူေတြေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ဒီအက်ဥ္းအက်ပ္ထဲ ပိတ္မိတတ္ၾကပါတယ္။ လက္နက္ဖ်က္သိမ္း ေရးေဆြးေႏြးပဲြေတြလည္း ဒီသေဘာပါပဲ။ ႏွစ္ဘက္စလံုးက လက္နက္ေတြကို ဆက္ထိန္းထားမလား။ ဖ်က္သိမ္းမလား၊ တစ္ဘက္က ခင္ဗ်ား ပံုေပၚလာျပီလို႕ ယူဆပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အဓိကက်တာက သူတို႕ႏွစ္ဦးမ်က္ႏွာ စံုညီေဆြးေႏြးအေျဖ႐ွာခြင့္ မရတာပါပဲ။ မ်က္ကြယ္မွာ တစ္ေယာက္က အျခားတစ္ေယာက္ကို ၂ ေပါက္ ၁ ေပါက္ ႐ိုက္ဖို႕ ၾကိဳးစားေနမယ္ဆိုရင္ ႏွစ္ေယာက္စလံုး ၁၀ ႏွစ္တန္းေနတာေပါ့ဗ်ာ။ ႏိုင္ငံေတြ၊ အဖဲြ႕အစည္းေတြ၊ လူေတြေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ဒီအက်ဥ္းအက်ပ္ထဲ ပိတ္မိတတ္ၾကပါတယ္။ လက္နက္ဖ်က္သိမ္း ေရးေဆြးေႏြးပဲြေတြလည္း ဒီသေဘာပါပဲ။ ႏွစ္ဘက္စလံုးက လက္နက္ေတြကို ဆက္ထိန္းထားမလား။ ဖ်က္သိမ္းမလား၊ တစ္ဘက္က ဆက္ထိန္းထားမလား။ ခင္ဗ်ား ပံုေပၚလာျပီလို႕ ယူဆပါတယ္။ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေရး အေနအထား၊ ရလဒ္တစ္ခုကုိ အစဲြကင္းကင္း၊ ဥာဏ္ၾကီးၾကီးနဲ႕ ေ႐ြးခ်ယ္မွသာ ဒီအက်ပ္အတည္းက လြတ္ပါလိမ့္မယ္။ စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေရးနဲ႕ လူမႈေရး ျပႆနာအမ်ားစုဟာ သူႏိုင္ရင္ ငါ႐ံႈးတယ္ဆုိတဲ့ ေဘာလံုးပဲြတစ္ပဲြလို အေျဖမ်ိဳးနဲ႕ မတူပါဘူး။ ေဘာလံုးတစ္ပဲြဟာ သုညအၾကြင္းပဲြ (တစ္ဘက္ကအႏုိင္ဟာ တျခားတစ္ဘက္အတြက္ အ႐ံႈး၊ အေပါင္းနဲ႕ အႏုတ္ဟာေၾကျပီး သုညထြက္တာ//Zero Sum Game-Blogger's Remark//)၊ အက်ဥ္းသား အက်ဥ္းအက်ပ္မွာေတာ့ ၂ ဦးစလံုး အက်ိဳး႐ွိတဲ့ ထြက္ေပါက္တစ္ခုကို ေတြ႕ပါလိမ္႕မယ္။