Wednesday, March 21, 2007

ကြ်န္ေတာ္ဖတ္ရေသာ Game Theory (၁၀)

Thinking Strategically (The Competitive Edge in Business, Politics and Everday Life) By Avinash Dixit And Barry J. Nalebuff

ေတြးျခင္းမဟာဗ်ဴဟာမ်ား (၁) - ေက်ာ္ေဇာခိုင္ (စံပယ္ျဖဴမဂၢဇင္း အမွတ္ ၆ ၊ ေအာက္တိုဘာ ၊ ၂၀၀၆)

ပံုျပင္ (၁၀) ဂိမ္းသီအိုရီသည္ သင့္က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္ႏုိင္ပါသည္။

အေမရိကန္စီးပြားေရးပညာ႐ွင္ ၂ ေယာက္ဟာ ဟိုတယ္ျပန္ဖို႕ တကၠစီတစ္စီးကို တားတယ္။ ကားထဲေရာက္ျပီး လိပ္စာေပးလိုက္ေတာ့ ကားသမားက သူတို႕ႏွစ္ေယာက္ကို အေမရိကန္ေတြမွန္းသိသြားျပီး ေဖာ္ေဖာ္ေ႐ြေ႐ြနဲ႕ သူ အေမရိကားကို အရမ္းသေဘာက်ေၾကာင္း၊ ဒါေၾကာင့္ အေမရိကန္ေတြကို မီတာနဲ႕ မေမာင္းဘဲနဲ႕ ဒီထက္သက္သာတဲ့ ေစ်းနဲ႕
ေမာင္းေပးပါ့မယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္း ႐ႊန္း႐ႊန္းေ၀ေအာင္ ေျပာေတာ့တာပဲ။ အခုမွေတြ႕တဲ့လူေတြဗ်ာ။ ျပီးေတာ့ မီတာနဲ႕ ေမာင္းရင္ ဘယ္ေလာက္က်မယ္ဆိုတာ မသိဘဲနဲ႕ ဒီထက္ေစ်းေလွ်ာ့ေပးမယ္ဆိုတာ ဘယ္လိုသိႏုိင္မလဲ။ ဒီေတာ့ အေမရိကန္ ၂ ေယာက္ကလည္း ေတာင္းတဲ့ေစ်းနဲ႕ ေပးပါ့မယ္လို႕ ကတိမေပးဘဲနဲ႕ ဟိုလိုလို ဒီလိုလိုနဲ႕ စီးလာၾကတယ္။ သူတို႕တြက္ကိန္းက ဟိုတယ္ကိုေရာက္ ကားခအတြက္ ေစ်းညွိရတာ အထက္စီးက ျဖစ္လိမ့္မယ္လို႕ ထင္ထားၾကတာေပါ့။ ဟိုတယ္ေရာက္ေတာ့ ကားေပၚကေတာင္ မဆင္းရေသးဘူး။ ဇာတ္လမ္းက စပါေတာ့တယ္။ ဒ႐ုိင္ဘာက ႐ွာကယ္ ၂၅၀၀ (၃ ေဒၚလာနီးပါး) ေတာင္းတယ္။ စီးပြားေရးပညာ႐ွင္ပဲဗ်ာ။ ၂၂၀၀ ေပးမယ္ဆိုျပီး ေစ်းညိွလုိက္တယ္။ ကားဆရာက ထပ္ကို အေျပာမခံဘူးဗ်ာ။ ကားတံခါးအားလံုးကို ပိတ္လိုက္ျပီး ကားကို လာလမ္းအတိုင္း တစ္ဟုန္ထိုး ေမာင္းထြက္သြားပါေလေရာဗ်ာ။ မူလကားငွားခဲ့တဲ့ ေနရာေရာက္ေတာ့ ကားဆရာက သူ႕ခရီးသည္ ၂ ေယာက္ကို ဆင္းခိုင္းျပီး ႐ွာကယ္ ၂၂၀၀ နဲ႕ ဘယ္ေရာက္မလဲဆိုတာ ငွားၾကည့္ၾကဆိုျပီး ထြက္သြားတယ္ဗ်ာ။ သူတို႕ေနာက္ တကၠစီတစ္စီးထပ္ငွားရတယ္။ ကားသမားက မီတာခ်ိဳးျပီး ေမာင္းေပးပါတယ္။ ဟိုတယ္ျပန္ေရာက္ေတာ့ မီတာမွာ ႐ွာကယ္ ၂၂၀၀။ ဒါေပမဲ့ ႐ွာကယ္ ၃၀၀ ဟာ ဒီေလာက္အခ်ိန္ကုန္သြားဖုိ႕ေတာ့ မသင့္ေပဘူးလား။

လုပ္ပံုျပင္ေတြလို႕ မထင္ပါနဲ႕ဗ်ာ။ စီးပြားေရးပညာ႐ွင္ႏွစ္ေယာက္ထဲက တစ္ေယာက္ဟာ ဒီစာအုပ္ေရးတဲ့ႏွစ္ေယာက္ထဲက BJ Nalebuff လို႕ဆိုပါတယ္။ ကိုယ္ေတြ႕ဇာတ္လမ္းပဲ ေျပာပါေတာ့။ သူတို႕ကေျပာပါတယ္။ လူတိုင္း Game Theroy ဖတ္ဖူးတာမဟုတ္၊ နားလည္တာမဟုတ္ပါဘူးတဲ့။ ျပီးေတာ့ တစ္ခါတစ္ရံမွာ တစ္ဘက္ရဲ႕ တံု႕ျပန္ခ်က္ဟာ ယုတိၱနည္းလမ္း အျမဲက်ေနမယ္လို႕လည္း တြက္ဆမထားႏုိင္ပါဘူးတဲ့။ မာနတို႕၊ မခံခ်င္စိတ္တို႕ စတဲ့လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ခံစားခ်က္ေတြထဲက ဆင္ျခင္တံုနည္းလမ္းမက်တဲ့ တံု႕ျပန္ပံုေတြကိုလည္း ထည့္သြင္းတြက္ခ်က္ထားဖို႕ လိုပါလိမ့္မယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ကားငွားတဲ့ ကိစၥမွာေတာ့ ဆရာသမားမ်ားက မမွတ္ေသးဘူးဗ်။ တကၠစီငွားရင္ အထဲကို အရင္၀င္၊ ေနရာေျပာျပီးမွ ေစ်းေမးသတဲ့။ ကားအျပင္က ရပ္ေမးတာထက္စာရင္ ပိုေကာင္းတဲ့ အေနအထားတစ္ခုဆိုပဲ။ ခင္ဗ်ားသေဘာလည္း ျပန္ေျပာပါဦးဗ်ာ။

ပံုျပင္ ၁၀ ပုဒ္ေတာ့ ျပီးပါျပီ။ တစ္ခုခ်င္းစီရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားေတြကို ကၽြန္ေတာ္တို႕ သိသင့္သေလာက္ တီးေခါက္မိသြားျပီမုိ႕ ေနာက္တစ္ခန္းကို မကူးခင္ ပုစာၦေလးတစ္ပုဒ္ကို အေျဖ႐ွာၾကည့္ရေအာင္။

ကိန္းဘရစ္(ခ်္)က ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ေပ်ာ္ပဲြ႐ႊင္ပဲြတစ္ခုမွာ ကာစီႏိုကစား၀ိုင္းတစ္ခုကို ထည့္ေပးထားတယ္။ ေက်ာင္းသား တစ္ေယာက္ကို ေဒၚလာ ၂၀ တန္ တံုကင္ျပားကေလးေတြ ေပးျပီး ကံစမ္းခိုင္းတာေပါ့။ ေနာက္ဆံုးအၾကိမ္ ကစားအျပီးမွာ အႏိုင္ရတဲ့ (ပိုက္ဆံအမ်ားဆံုးက်န္ေနတဲ့) သူကို ေနာင္ႏွစ္ ေႏြေက်ာင္းပိတ္ရက္မွာ အပန္းေျဖခရီးတစ္ခုကို အခမဲ့ သြားခြင့္ေပးမယ္ဆိုပဲ။ ေနာက္ဆံုးပဲြမစမီမွာ ေ႐ွ႕ဆံုးကေျပးေနတဲ့ ေက်ာင္းသားနာမည္က ဘယ္ရီတဲ့။ လက္ထဲမွာ ေဒၚလာ ၇၀၀ တန္ တံုကင္ေတြနဲ႕၊ ေနာက္က႐ွိေနတာက ေဒၚလာ ၃၀၀ နဲ႕ အဂၤလိပ္မကေလး ပင္စီ၊ က်န္တဲ့သူေတြအားလံုးျပိဳင္ပဲြက ထြက္သြားရျပီ။ ေနာက္ဆံုးအလွည့္ ကာစီႏုိဒိုင္က သူ႕စက္၀ုိင္းၾကီးကို မလွည့္မွီမွာ အားလံုးက စိတ္၀င္တစားနဲ႕ သူတို႕ ၂ ေယာက္ကို ၾကည့္ေနၾကတယ္။ အဲဒီမွာ ပင္စီက အပန္းေျဖခရီးစဥ္ကုန္က်စရိတ္ရဲ႕ တစ္၀က္ကို ေပးမလားဆိုျပီး ဘယ္ရီကို ကမ္းလွမ္းလုိက္တယ္။ ၇၀၀ နဲ႕ ၃၀၀ ေပါ့ဗ်ာ။ ဒီေတာ့ ဘသားေခ်ာကလည္း ၀မ္းနည္းပါတယ္ေပါ့ဗ်ာ။ ဒါေပမယ့္ သူ႕မွာ ႐ံႈးသြားႏုိင္ေျခ႐ိွေနတယ္ဗ်။ ဒါကို သေဘာေပါက္ဖို႕ ကစားနည္းကို နည္းနည္းနားလည္ဖို႕ လိုပါတယ္။ ဒီလိုဗ် ကာစီႏို စက္၀ိုင္းၾကီးမွာ 0 ကေန 36 အထိ နံပါတ္ေတြ႐ွိတယ္။ သုည ကေတာ့ ဒိုင္စားဗ်။ ထိုးလို႕မရဘူး။ ခင္ဗ်ား 'စံု' သို႕မဟုတ္ 'မ' ထုိးရင္ ထုိးေငြအတိုင္း ျပန္ေလ်ာ္မယ္။ ၃၀၀ ထိုးရင္ ၃၀၀ ေလ်ာ္မယ္။ ၃ ရဲ႕ ဆတိုးကိန္းကို ထိုးရင္ (၃-၆-၉-၁၂-၁၅...၃၆) ၂ ဆ ျပန္ေလ်ာ္မယ္။ ၃၀၀ ထိုးရင္ ၆၀၀ ေလ်ာ္မယ္။ ေပါင္း ၉၀၀ ျဖစ္မယ္ေပါ့။ 'စံုမ' ထိုးရင္ ျဖစ္ႏုိင္ေျခက (၁၈/၃၇) ၅၀% နီးပါး။ ၃ ရဲ႕ ဆတိုးကိန္းေတြထိုးရင္ ျဖစ္ႏုိင္ေျခက (၁၂/၃၇) ၃၃ % နီးပါး။ တကယ္လို႕ ဘယ္ရီက စံုမထိုးျပီး ပင္စီက ၃ ဆတိုးကိန္းေတြကို ထိုးလိုက္ရင္ ျဖစ္ႏုိင္ေျခအရ ဘယ္ရီက သာတယ္ဆိုေပမယ့္ ပင္စီက ႏုိင္သြားႏုိင္ေသးတာပဲ မဟုတ္လား၊ ကမ္းလွမ္းခ်က္ကို လက္မခံေတာ့ ဆတ္ဆတ္ၾကဲမေလး ပင္စီဟာ သူ႕ေဒၚလာ ၃၀၀ တန္ တံုကင္ျပားေတြကို ၃ ဆတိုးကိန္းေတြေပၚမွာ ေလာင္းလိုက္ျပီ။ ကဲ...ခင္ဗ်ားသာ ဘယ္ရီဆို ဘယ္လုိလုပ္မလဲ။